Dit jaar gaan we wat serieuzer moestuinieren

Oké, oké, oké. De eerste gerechten uit de tuin zijn geserveerd. Ik wil al eigenlijk zolang ik op mezelf woon kunnen eten uit de tuin. En de meeste jaren probeer ik wel wat, maar hele serieuze stappen heb ik nog niet gezet. 

Maar dit jaar wil ik het anders doen. Met everything going on in de wereld, wil ik graag zo goed mogelijk gebruik maken van de achtertuin die we hebben. Want het hebben van ruimte om je eigen eten te groeien is een heel groot privilege en het is zonde om daar geen gebruik van te maken. 

Waarom het groeien van eten een goed idee is op dit moment

Er zijn een hele hoop redenen waarom het goed is om eten te groeien en op dit moment komen er meerdere redenen bij elkaar. Ik loop langs een aantal van die redenen. 

Global warming is real

De temperatuur op aarde stijgt te snel. Ik geloof dat de doelen die we hadden gesteld, Europees en zelfs mondiaal, al flink overschreden zijn. En dat leidt tot extreme weersomstandigheden, langere periodes van droogte, plotselinge hevige regenval en grotere onzekerheid met betrekking tot het oogsten. En dat laatste is heel belangrijk, want ons voedselsysteem is gebouwd op voorspelbaarheid. Verandering = onvoorspelbaarheid = risico voor de voedselproductie. 

De straat van Hormuz was te lang dicht

De Straat van Hormuz is één van de belangrijkste punten in de wereldhandel. Een groot deel van de wereldwijde olie en gas gaat daar doorheen. Als daar iets gebeurt — en dat is precies wat nu al een tijdje speelt — heeft dat directe gevolgen voor energieprijzen.

En energie is niet alleen relevant voor transport. Het zit diep in ons voedselsysteem. Kunstmest bijvoorbeeld wordt grotendeels geproduceerd met aardgas. Hogere energieprijzen betekenen dus duurdere kunstmest, wat weer doorwerkt in de kosten voor boeren wereldwijd. Daarnaast wordt voedsel zelf ook over grote afstanden vervoerd. Hogere olieprijzen = duurdere logistiek = hogere voedselprijzen. Wat ik lees is dat in maart veel moest worden gezaaid, maar dat kunstmest niet beschikbaar was omdat het door de straat van Hormuz moest. In september zullen we dat volgens veel experts gaan merken in de voedselprijzen en het voedselaanbod. Want wat niet gezaaid was, kan niet geoogst worden.

Het lukt mij niet goed om informatie te vinden over wat de impact is op Nederlandse boeren op korte termijn. Maar dat is ergens ook het punt: ons eten komt niet alleen uit Nederland. We zijn onderdeel van een wereldwijd systeem. Dus verstoringen ergens anders, werken uiteindelijk ook hier door.

De verwachting van veel economen en organisaties zoals de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties is dat deze combinatie van factoren — klimaat, energie, geopolitiek — leidt tot hogere en onvoorspelbare voedselprijzen. Niet één piek, maar structurele onzekerheid.

Onze overheid zegt ons voor te bereiden op oorlogstijden

Regelmatig komen er nieuwe waarschuwingen voorbij. We zitten tussen vrede en oorlog en dat vraagt om een andere houding van ons. Er wordt uitgelegd dat we bijvoorbeeld cyberaanvallen kunnen verwachten en dat zou invloed kunnen hebben op hoe de supermarkten bevoorraad worden. Het gaat mijn pet wel echt te boven om hier veel over te zeggen en om te voorspellen hoe dat er uit gaat zien. Maar, volgens mij is het geen slecht idee om dan veerkrachtig te zijn. Als individu, als gezin en vooral als gemeenschap. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in de VS en Europa massaal victory gardens aangelegd. Burgers gingen zelf voedsel verbouwen om het systeem te ondersteunen en zichzelf te voeden. Misschien is het tijd voor een nieuwe term, want victory van wat? Online kom ik wel eens resilience gardens, die vind ik wel leuk. Tuinen gericht op het vergroten van je zelfredzaamheid.

Nieuw is dat trouwens niet he. Misschien vooral nieuw voor bepaalde mensen. Maar onze opa's en oma's hadden vaak al wat groeien in de tuin. En ik gezinnen met minder inkomen hebben ook al heel vaak tuinen waarin eten groeit. Omdat het nodig is en omdat het helpt om minder afhankelijk te zijn van inkomen en prijzen. 

Goed voor de kindjes

Misschien is dit wel de leukste reden: zorgen dat de kindjes weer weten waar het eten vandaan komt. Dat het tijd kost om iets van een zaadje te laten groeien tot iets op je bord. Dat verschillende groenten en kruiden verschillende dingen doen met je lichaam. Leren wat het eten doet, hoe het smaakt en wat je ermee kunt. Volgens mij zijn dat hele belangrijke lifeskills die iedereen zou moeten ontwikkelen. 

Terug naar de basics

Een beetje meer spiritueel misschien. Maar niks fijner dan weer even terug naar de natuur. Want als mensen zijn we onderdeel van de natuur, ook al plaatse we ons daar sinds de "verlichting" vaak buiten.  Wist je trouwens dat tuinieren en met je handen in de grond gaan ook goed is voor je gezondheid? Het blijkt dat de grond mineralen bevat die werken als antidepressiva. Goed voor je ziel dus.

We mochten een hoop plantjes adopteren

Mijn lieve vriendin Carmen heeft de groenste vingers die ik ken. Toen zij ging verhuizen waren er een hele hoop plantjes die nog een thuis nodig hadden. Dus wij mochten haar kruiden, planten en potten adopteren. Zo gingen we ineens van een paar kruiden naar een grote lading. Super leuk en ik kan niet wachten om daar meer van te maken de komende maanden. Het voelt ook een beetje als een vliegende start. Niet alles zelf hoeven zaaien of uitzoeken, maar verder bouwen op iets wat er al is. Planten die al gewend zijn om te groeien, die alleen een nieuwe plek nodig hebben.

Het wormenhotel

En misschien nog wel het allerleukste: we hebben nu een wormenhotel. Een wormenhotel is eigenlijk een mini-ecosysteem in een bak. Je gooit er je groente- en fruitresten in — denk aan schillen, koffiedik, theezakjes — en de wormen doen de rest. Zij eten dat afval op en zetten het om in iets wat super voedzaam is voor je planten: wormencompost (ook wel wormenmest of wormenthee genoemd).

Wat er gebeurt is eigenlijk best bijzonder. Die wormen breken niet alleen het afval af, maar verrijken het ook met micro-organismen en voedingsstoffen waar je bodem beter van wordt. Wat je overhoudt is geen stinkende prut, maar donkere, rijke aarde waar je planten echt op gaan. 

Het duurt nog even denk ik voordat ik me comfortabel genoeg voel om de wormen aan te raken, maar alles op z'n tijd.