Ingemaakte druiven

Dit jaar gaat het echt lukken. De druiven zijn al lekker aan het groeien bij ons in de tuin. Toen ik met een koffietje door de tuin liep, was ik al lekker aan het fantaseren over de flinke oogst die ik dit jaar ga binnenhalen. Maar dan komt natuurlijk automatisch de volgende vraag: wat gaan we met die oogst doen?

Nou hebben wij twee druivenmonstertjes. Dus hoogstwaarschijnlijk gaan ze er gewoon doorheen. Maar ik wilde toch een plan B. Want het zal natuurlijk net zo zijn dat ze op het moment suprême alleen maar bananen willen. En ik als millennial moeder haal dan natuurlijk bananen.

Plan B dus: druiven inmaken.

Waarom druiven inmaken?

Inmaken is een methode om eten langer houdbaar te maken. In het geval van de druiven verwacht ik dat ze zo’n zes maanden tot een jaar goed blijven, mits de potten goed vacuüm zijn getrokken en koel en donker worden bewaard. Tegen die tijd zijn ze al op denk ik hoor, maar bij een hele grote oogst dus net lang genoeg om het vol te houden tot het volgende seizoen.

Ik begon alvast met oefenen met druiven uit de supermarkt. En het is goed dat ik dat deed. Want eerlijk is eerlijk: ik maakte al meteen wat foutjes.

Het voordeel van het oefenen is dat de druiven op dit moment relatief goedkoop zijn. Het huidige Europese druivenseizoen begint namelijk onder goede en stabiele omstandigheden. Dat zorgt naar verwachting voor een goede aanvoer en kwaliteit. Dus daar plukken we mogelijk ook in de supermarkt de voordelen van.  

Maar dat kan door maatschappelijke ontwikkelingen, energieprijzen en klimaatverandering volgend jaar weer heel anders zijn. Ook extreem weer kan invloed hebben op oogsten, transport en uiteindelijk de prijs die wij in de supermarkt betalen. Niemand weet natuurlijk precies wat er met de druivenprijzen gaat gebeuren. Maar juist daarom leek dit mij een goed moment om alvast te oefenen.

Tijd om druiven in te maken dus.

Ik gebruikte rode druiven

Voor het inmaken heb ik rode druiven gebruikt. Om twee redenen eigenlijk. Ten eerste waren ze in de aanbieding. Jeej. Dat geeft ons mogelijk wat financieel voordeel in de winter, want volgens mij doen de kids niet aan seizoenen.

Daarnaast geven rode druiven een mooie roodpaarse kleur af aan de siroop. Dus hebben we straks niet alleen druiven, maar ook nog eens een mooie ranja erbij.

Gebruik het liefst stevige druiven zonder zachte of beschadigde plekken. Hoe steviger ze vóór het inmaken zijn, hoe groter de kans dat ze daarna nog een fijne bite hebben. Ze blijven natuurlijk niet precies hetzelfde als verse druiven. Door de verhitting worden ze iets zachter.

Wat heb je nodig?

Voor ongeveer twee grote potten gebruikte ik:

• 800 tot 900 gram stevige, pitloze rode druiven
• 500 milliliter water
• 125 gram suiker
• Twee geschikte glazen potten met goed passende deksels
• Een grote pan
• Een schone tang
• Een schone doek
• Eventueel een kunststof spatel of ander schoon, niet-scherp voorwerp om luchtbelletjes te verwijderen

De hoeveelheid siroop hangt een beetje af van het formaat van je potten en hoeveel ruimte er tussen de druiven overblijft. Bij mijn eerste poging maakte ik 300 milliliter water met 75 gram suiker. Dat bleek net te weinig voor mijn twee grotere potten.

Daarom zou ik liever iets te veel maken dan te weinig. Houd daarbij steeds dezelfde verhouding aan: vier delen water op één deel suiker.

Kook de potten uit

Er zijn een paar dingen om op te letten bij het inmaken in het algemeen en bij het inmaken van druiven specifiek.

Je potten moeten goed schoon zijn. Je wilt namelijk geen restjes vuil, bacteriën, gisten of schimmels in de pot hebben.

Maak de potten eerst goed schoon met warm water en afwasmiddel. Controleer ook of het glas geen barstjes heeft en of de deksels niet beschadigd, verroest of verbogen zijn.

Vervolgens kook je de lege potten ongeveer tien minuten uit in een grote pan met water. Haal ze daarna met een schone tang uit het water en laat ze even ondersteboven uitdruipen op een schone doek. Vul de potten terwijl ze nog warm zijn.

Leg de deksels ondertussen een paar minuten in heet water. Je hoeft de deksels niet langdurig hard te laten koken, omdat daarmee de afdichting beschadigd kan raken.

Officiële inmaakrichtlijnen geven overigens aan dat vooraf steriliseren niet strikt noodzakelijk is wanneer de gevulde potten daarna minstens tien minuten in een kokend waterbad worden verwerkt. Ik doe het toch, omdat ik hergebruikte potten gebruik en graag zo schoon mogelijk wil werken.  

Let op: echte inmaak- of weckpotten zijn gemaakt voor herhaald verhitten. Bij hergebruikte jampotten kan het glas eerder breken of kan het deksel minder betrouwbaar afsluiten. Controleer de potten en deksels dus heel goed. Zelf ontdekte ik bij mijn eerste poging dat ik op één grote pot de verkeerde dop had gedraaid. Die pot trok daardoor niet goed vacuüm en moest dus de koelkast in.

Was de druiven

Haal de druiven van de tros en verwijder zachte, gebarsten of beschadigde exemplaren.

Was de druiven goed onder stromend water. Ik heb ze eerst in een kom water met een scheutje appelazijn gelegd. Dat kan helpen om vuil los te maken. Spoel ze daarna nog even af met schoon water en laat ze goed uitlekken.

Ik vergat ze bij mijn eerste poging na het azijnwater heel goed af te spoelen. Met maar een klein scheutje appelazijn in een grote kom water is dat geen ramp. Hooguit kan de siroop iets frisser of zuurder smaken.

Maak een lichte siroop

Doe 500 milliliter water en 125 gram suiker in een pan.

Breng dit aan de kook en roer totdat de suiker helemaal is opgelost. Laat de siroop nog één à twee minuten zachtjes koken.

De suiker is bij dit recept niet het belangrijkste middel waarmee de druiven worden geconserveerd. De lichte siroop helpt vooral bij de smaak, kleur en structuur van het fruit. De officiële richtlijnen voor het inmaken van hele druiven noemen daarom ook een zeer lichte of lichte siroop.  

Vul de potten

Vul de warme potten met de gewassen druiven.

Schud de pot af en toe voorzichtig, zodat de druiven een beetje op hun plek zakken. Druk ze niet hard aan, want dan kunnen ze beschadigen.

Giet vervolgens de kokendhete siroop over de druiven (pas op dat je jezelf niet verbrandt).

Laat ongeveer 2,5 centimeter ruimte vrij tussen de vloeistof en de bovenkant van de pot. 

Maak de rand van de pot goed schoon met een schone, vochtige doek. Er mag geen suiker, siroop of stukje druif op de rand achterblijven, want dan kan het deksel mogelijk niet goed afsluiten.

Draai het deksel stevig vast, maar forceer het niet.

Geef de druiven een waterbad

Leg een rekje of opgevouwen theedoek op de bodem van een grote pan. Zo staan de potten niet rechtstreeks op de hete bodem en kunnen ze niet tegen elkaar tikken.

Zet de afgesloten potten in de pan. Voeg warm water toe totdat de potten helemaal onder water staan. Er moet ongeveer twee tot drie centimeter water boven de deksels staan.

Breng het water aan de kook. De verwerkingstijd begint pas zodra het water rondom de potten echt kookt.

Laat de potten vanaf dat moment tien minuten in het kokende water staan. Zorg dat het water gedurende die tien minuten blijft koken en dat de potten onder water blijven. 

Zet daarna het vuur uit. Haal de potten voorzichtig en rechtop uit het water. Kantel ze niet en draai de deksels niet verder aan.

Zet ze op hun kop op een theedoek en laat ze helemaal afkoelen.

Controleer het vacuüm

Controleer de volgende dag of de potten goed vacuüm zijn getrokken.

Het midden van het deksel hoort iets naar binnen te staan. Wanneer je erop drukt, mag het niet op en neer bewegen of klikken.

Is een pot niet vacuüm getrokken? Zet hem dan in de koelkast en eet de druiven binnen een paar dagen op. Bewaar zo’n pot niet in de voorraadkast.

Mijn grootste pot lukte de eerste keer niet, omdat ik per ongeluk een verkeerde deksel had gebruikt. Geen ramp. Die pot ging gewoon de koelkast in en werd als eerste opgegeten.

Schrijf op de andere potten de datum waarop je ze hebt ingemaakt en zet ze op een koele, droge en donkere plek.

Controleer een pot altijd opnieuw voordat je hem opent. Een bolstaand of lekkend deksel, schimmel, vreemde verkleuring, een onaangename geur of vloeistof die bij het openen uit de pot spuit, betekent: niet proeven, maar weggooien.

Nog een voordeel: lekkere druivensiroop

De druiven maken we in met een lichte siroop. En die kun je natuurlijk gewoon gebruiken wanneer de pot open gaat.

Tijdens het bewaren geven de rode druiven kleur en smaak af aan de siroop. Je krijgt daardoor een mooie roze tot roodpaarse vloeistof. Die kun je verdunnen met water en drinken als ranja. Je kunt hem ook door yoghurt roeren, over pannenkoeken schenken of gebruiken in een smoothie.

Eigenlijk maak je dus twee dingen tegelijk: een pot druiven én druivensiroop.

Hoe lang blijven de druiven goed?

Wanneer de potten volgens een betrouwbaar recept zijn verwerkt, goed vacuüm zijn getrokken en koel en donker worden bewaard, zou ik ze voor de beste kwaliteit binnen zes maanden tot een jaar gebruiken.

Na het openen bewaar je de pot in de koelkast. Gebruik altijd een schone lepel of vork om druiven uit de pot te halen.

Mijn doel is om de druiven later gewoon los te kunnen eten. Bijvoorbeeld als tussendoortje of om mee te geven naar de opvang wanneer verse druiven duurder zijn. Door het waterbad zullen ze wel iets zachter worden dan verse druiven. Hoeveel bite ze precies behouden, ga ik dus nog ontdekken.

Wat ging er bij mij de eerste keer mis?

Het is maar goed dat ik alvast met supermarktdruiven heb geoefend.

Ik maakte eerst te weinig siroop. Voor mijn twee grotere potten was 300 milliliter water met 75 gram suiker niet genoeg. Uiteindelijk bleek 500 milliliter water met 125 gram suiker beter te passen.

Ook had ik bij één grote pot het verkeerde deksel gebruikt. Die pot trok dus niet vacuüm en moest de koelkast in.

En ik spoelde de druiven na hun badje met appelazijn niet heel uitgebreid af. Waarschijnlijk geen probleem, maar de volgende keer doe ik dat wel even.

Hopelijk heb ik tegen de tijd dat onze eigen druiven klaar zijn dus alle beginnersfouten alvast gemaakt. En hopelijk hebben onze twee druivenmonstertjes tegen die tijd niet besloten dat ze alleen nog maar bananen eten.